و اين از بابت اين است كه مولايى به مملوك خود أمر مىنمايد كه پنج ذرع يا ده ذرع از سمت معين از زمين را مشى نموده باشد ، در اين صورت امتثال در حق مملوك به چند نحو ممكن است ، اول آن است حين أخذ به مشى تعيين نمايد ده ذرع را . دوم آن است كه تعيين نمايد پنج ذرع را . سوم آن است كه نيت مشى مأمور به در اين سمت را مىنمايد ، كه اگر خواهد بعد از طى پنج ذرع اقتصار بر آن نمايد فارغ شود ، يا آن وقت اختيار ده ذرع نمايد ، ظاهر اين است جميع اينها مشترك مىباشند در حصول امتثال . و ما نحن فيه از اين قبيل است ، نظر به اين كه مفروض اين است كه مكلَّف مخير است ما بين قصر و اتمام ، يعنى ما بين دو ركعت و چهار ركعت ، و هر دو مسمى مىباشند به اسم واحد ، مثل ظهر يا عصر يا عشاء ، بنابر اين مىتواند مكلف حين شروع به عمل نيت مطلق ظهر نمايد ، و شروع نمايد به نماز بعد از تشهد در ركعت ثانى ، آن وقت نيت اكتفاى به آن نمايد ، پس اتيان به سلام نمايد و فارغ شود ، يا تعيين چهار ركعت نمايد برخيزد اتيان به دو ركعت باقى نمايد ، بنابر اين پس تخيير چنانچه قبل از شروع به عمل ثابت بود باقى است تا فراغ از تشهد در ركعت ثانيه . و مرحوم شيخ شهيد در كتاب بيان « 1 » و دروس « 2 » تعيين قصر و اتمام را در حين نيت در اين صورت - يعنى در أماكن تخيير - واجب دانسته ، و حكم به وجوب اين اگر چه مشكل است ، لكن رعايت اين أحوط است ، بلى هر گاه تكليف نسبت به تمام و قصر هر دو ثابت بوده باشد ، مثل أحدهما قضا و ديگرى ادا بوده باشد ، در اين صورت تعيين تمام يا قصر در حال نيت لازم است ، چنانچه هر گاه اين فرض

--> « 1 » بيان شهيد اول ص 78 . « 2 » دروس شهيد اول ص 33 .